IZLOŽBA “KRAGUJEVAČKA TRAGEDIJA 1941. U GALERIJI RTS-a

Kragujevac Srbija Svet

Izložba u Galeriji RTS „Kragujevačka tragedija 1941“ posvećena je sećanju na jedan od najvećih zločina nemačkih regularnih trupa nad civilinim stanovništvom tokom Drugog svetskog rata, u Kragujevcu pre 80 godina, 21. oktobra 1941. Osim dokumentarnih zapisa koje baštini Spomen – park Kragujevački oktobar na izložbi je prikazan i deo zbirke vajara Nikole Koke Jankovića koja se čuva u Narodnom muzeju u Kragujevcu. Autorke izložbe su istoričarke umetnosti Jelena Davidović i Katarina Babić.

Na otvaranju izložbe večeras govorile su direktorka Spomen parka „Kragujevački oktobar“ Marijana Stanković i istoričarka umetnosti Katarina Babić iz Galerije Nikole Koke Jankovića. U ime RTS-a prisutne je pozdravio v.d. direktora televizije Srbije Ilija Cerović.

Spomen-park „Kragujevački oktobar“ raspolaže podacima da je dana 21. oktobra 1941. streljano 2.264 ljudi, a 31 čovek je preživeo. Među streljanima bilo je 40 dece srpske i romske nacionalnosti, uzrasta od 11 do 15 godina, mahom čistača obuće, zatim 261 mladić srednjoškolskog uzrasta, najviše učenika, zatim zemljoradnika, mladih radnika i šegrta. Ovom broju treba dodati i 16 mladića starijih od 19 godina, za koje se pouzdano zna da su bili učenici srednjih škola.

Posle rata, 1953. godine, prostor na kome je izvršeno streljanje pretvoren je u Memorijalni park, površine od 352 hektara u kome se nalazi 30 autentičnih, masovnih grobnica. Od tada, misija Ustanove je čuvanje uspomene na streljane građane Kragujevca, negovanje kulture sećanja i širenje ideje mira i tolerancije kroz raznovrsne memorijalne i umetničke manifestacije i aktivnosti koje promovišu najviše etičke i estetske vrednosti.

Na ulazu u Memorijalni park 1976. godine podignut je monumentalni Muzej „21. oktobar“ (autori: arhitekte Ivan Antić i Ivanka Raspopović) posvećen ovim žrtvama. Do sada je podignuto deset spomenika, a među njima je i „Spomenik streljanim đacima i profesorima“ (1963, Miodrag Živković, vajar), koji je postao likovni simbol kragujevačke tragedije i grada Kragujevca.

Pokretna izložba Kragujevačka tragedija 1941. je urađena 2005. godine i dopunjena novoistraženim podacima. Autor je bio Staniša Brkić, istoričar, muzejski savetnik Muzeja „21. oktobar“ sa saradnicima, Jelenom Davidović, istoričarkom umetnosti, muzejskim savetnikom Muzeja „21. oktobar“ i Nemanjom Arsenijevićem, dizajnerom.

Izložba je digitalno štampana na 33 panoa, na plastičnoj foliji. I u dokumentarno-istorijskom i estetskom rešenju izložba zadovoljava standarde kvalitetna, a prateći tekst i legende su dvojezični, na srpskom i engleskom jeziku.

Očuvanje kolektivnog identiteta jedne nacije bazirano je, pre svega, na negovanju kulture sećanja i brizi o njenom kulturnom nasleđu. Kolektivno i individualno sećanje na strašan usud koji je zadesio Kragujevac oktobra 1941. godine, reflektovala su se na delima akademika Nikole Koke Jankovića (Kragujevac, 1926 – Beograd, 2017). Janković je i sam pripadao generaciji koja iz školskih klupa izvedena na streljanje.

Sama činjenica da je pukim sticajem okolnosti tada šesnaestogodišnji dečak izbegao sudbinu koja je zadesila njegove drugove u okupiranom i blokiranom gradu, ostavila je dubok trag na formiranje njegove ličnosti i još više ojačala neraskidive spone sa mestom u kome je ponikao.

Jankovićevo sećanje i duboko poštovanje prema kragujevačkim žrtvama našli su izraz u stvaranju reljefa Majke za svečani portal Spomen-muzeja 21. oktobar 1976. godine, ciklusu crteža koji su mu prethodili, kao i na nekoliko verzija skulpture Majka. Intimna porodična drama tetke po majci koja je izubila sina u ovom pogromu, bila mu je inspiracija da nekoliko decenija kasnije izvaja skulpturu Majka 1990. godine.

Izložba u Galeriji RTS traje do 21. novembra i može se posetiti svakog dana od 10 do 20 časova, subotom do 15.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *