VELIKI ŠKOLSKI ČAS

Kragujevac Srbija

Dramskim prikazom „Izrešetane duše“ makedonskog pisca Venka Andonovskog, u režiji Jane Maričić, iz kragujevačkih Šumarica danas je sa Velikog školskog časa upućena još jedna poruka mira – da se nikada i nigde ovakav zločin ne ponovi.

Kao i svake godine, Veliki školski čas održan je u znak sećanja na skoro 3.000 Kragujevčana koje je nemačka „kaznena ekspedicija“ streljala je u Kragujevcu pre 79 godina, u znak odmazde.

Povod za streljanje bili su nemački gubici u borbi sa jedinicama pokreta otpora 16. oktobra na putu Kragujevac – Gornji Milanovac. U toj borbi Nemci su imali 10 mrtvih i 26 ranjenih vojnika. Prilikom streljanja primenjena je drakonska odredba iz naredbe generala Franca Bemea od 10. oktobra, kojom se propisuje streljanje 100 Srba za jednog ubijenog Nemca i 50 za ranjenog.

Akcija odmazde izvedena je 19. oktobra u okolnim selima (Maršić, Ilićevo, Grošnica) a 21. oktobra u Kragujevcu. Između ostalih, tada su odvedeni i đaci viših razreda gimnazije (od petog do osmog razreda).

Prema do sada poznatim podacima, ubijene su 2.794 osobe, od toga 415 u selima a 2.379 u Kragujevcu. U znak sećanja na užasan zločin, nedaleko od spomenika poginulim đacima i profesorima u Šumaricama, u Kragujevcu, svake godine se održava Veliki školski čas, uz učešće umetnika, đaka i građana iz svih krajeva Srbije.

Zbog epidemije koronavirusa komemorativna manifestacija ove godine održana je bez publike, uz direktan prenos na drugom programu Radio televizije Srbije.

Velikom školskom času prisustvovali su ambasadori Francuske, Austrije, Crne Gore, Palestine, Poljske, Slovačke i predstavnici ambasada Nemačke, Velike Britanije, Rusije, Izraela i Bosne i Hercegovine, dok su državnu delegaciju Srbije činili jedan pomoćnik ministra i tri državna sekretara.

Autor je Venko Andonovski, makedonski prozaista, scenarista, kritičar i profesor Filološkog fakulteta u Skoplju koji je dramu posvetio streljanom dedi Branku Popoviću i majci Verici (Popović) Andonovski.Vešto komponujući radnju, Venko Andonovski je medju protagoniste svog komada uključio Blažu Koneskog – velikog makedonskog pesnika i reformatora jezika, nekadašnjeg učenika kragujevačke Gimnazije čiji su djaci izmedju ostalih stradali u velikom oktobarskom pogromu, napisao je o drami recenzent Mirko Demić.

Pisac je, nastavio je on, „vešto u dramski tekst utkao i tragediju svog dede po majci koji je takodje žrtva nemačke kaznene ekspedicije u Kragujevcu, uspevajući da izbegne patetiku, suspregne lični bol i moralisanje, dajući dubok univerzalni pečat“.

U izvodjenju drame u režiji Jane Maričić učestvovali su glumci Knjaževsko-srpskog teatra iz Kragujevca, Katarina Mitrović, Petar Lukić, Avram Cvetković, Nikola Milojević, Mina Stojković, Nenad Vulević, Čedomir Štajn, Milan Tomić, Nemanja Djelić.

Velikom školskom času prethodila je liturgija u Crkvi novomučenika kragujevačkih u Šumaricama i moleban kraj Spomenika streljanim djacima i profesorima koji je služio episkop šumadijski Jovan, sa sveštenstvom Šumadijske eparhije.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *